Kamica moczowa u psa i kota: jak ją rozpoznać i leczyć?

Kamica moczowa
Kamica moczowa

Kamica moczowa, czyli powstawanie kamieni w drogach moczowych jest problemem, który jest bardzo często diagnozowany w trakcie rutynowego badania moczu.

Jest ona następstwem krystalurii, czyli wytrącaniu się kryształów w obrębie układu moczowego.

Schorzenie to jest bardzo niebezpieczne, a zwierzę, które jest nim dotknięte musi być pod ciągłą kontrolą lekarza weterynarii.

Najczęściej kamienie lokalizują się w obrębie pęcherza moczowego (prawie 90% przypadków), rzadziej w miedniczkach nerkowych lub moczowodach. Najgroźniejszym powikłaniem kamicy jest dysuria (zatrzymania oddawania moczu) z powodu zatkania dróg wyprowadzających mocz.

Co to są kamienie moczowe?

Skład mineralny kryształów jest różny, dlatego wyróżniamy kamicę moczową:

  • fosforanowo – amonowo – magnezową (struwitową),
  • szczawianowo – wapniową,
  • cystynową,
  • moczanową.

Kryształy struwitowe są najczęstszą przyczyną kamicy moczowej, zarówno u psów jak i u kotów.

Do ich powstawania predysponuje zasadowe pH moczu.

Najczęściej kryształy tego typu współtowarzyszą wystąpieniu zapalenia bakteryjnego w obrębie pęcherza moczowego, zwłaszcza przy zakażeniu bakteriami wytwarzającymi ureazę (na przykład Staphylococcus, Proteus, Corynebacterium).

Kryształy szczawianowo – wapniowe (oxalaty) tworzą się, kiedy wystąpią zaburzenia w stężeniu wapnia i szczawianów w organizmie pacjenta.

Czynnikami predysponującymi do nadmiernego wytrącania się kryształów tego rodzaju są:

  • wzrost poziomu wapnia we krwi niezależnie od przyczyny pierwotnej,
  • duża ilość białka zwierzęcego w diecie,
  • zakwaszenie moczu,
  • nadmierna podaż witaminy C,
  • niedobór witaminy B6.

Kryształy cystynowe świadczą o możliwości wystąpienia anomalii w budowie kanalików nerkowych (utrudnienie wchłaniania zwrotnego aminokwasów).

Kamienie moczanowe (inaczej kamienie kwasu moczowego) dotyczą głównie dalmatyńczyków, a ich powstawanie wiąże się z wystąpieniem wady genetycznej albo obecności przetrwałego przewodu żylnego (ductus venosus).

Predyspozycje do kamicy moczowej

Predyspozycje do kamicy moczowej
Predyspozycje do kamicy moczowej

Tak jak wspomniałam na początku artykułu, do wystąpienia kamicy moczowej predysponuje krystaluria.

Zazwyczaj przyczyną pierwotną wystąpienia kryształów jest nieprawidłowa dieta.

Bardzo istotnym czynnikiem jest zbyt mała objętość pobieranej wody, powodująca nadmierne zagęszczenie moczu.

Uważa się, że zbyt rzadkie wychodzenie na spacery z psem, rzadkie umożliwianie oddawania moczu powodują wysokie ryzyko wystąpienia choroby.

U kotów nie bez znaczenia są przyczyny behawioralne (stres, niepokój, stany lękowe), jednak najczęściej pacjentami dotkniętymi kamicą są kastrowane samce w średnim i starszym wieku.

Aby kamień się utworzył, potrzebny jest tak zwany rdzeń mineralizacji.

Może nim być złuszczony nabłonek lub konglomerat bakteryjny, wokół którego odkładają się kryształy, formując kamień.

Porowata struktura tworu powoduje dalsze przyłączanie się kolejnych kryształów i powiększanie masy formującego się kamienia.

Kamień w pęcherzu moczowym podrażnia jego ścianę, rani ją, powodując pogłębianie się procesu zapalnego.

Kamica moczowa objawy

Kamica moczowa objawy
Kamica moczowa objawy

Objawy kliniczne, świadczące o wystąpieniu kamicy moczowej, zależą od lokalizacji kamienia.

Pierwsze objawy, które skłaniają opiekuna do wizyty u lekarza weterynarii to zazwyczaj:

Kamienie, które mają niewielką średnicę, często trafiają do cewki moczowej.

Ich ostre krawędzie powodują podrażnienie delikatnych ścian cewki, a w efekcie – powstanie dużego stanu zapalnego i obrzęku, w wyniku czego cewka moczowa staje się niedrożna a kamień nie może zostać wydalony.

W takich przypadkach opiekunowie zgłaszają się z pacjentem, który nie jest w stanie oddać moczu, ma silną bolesność w obrębie tyłobrzusza, która może promieniować na tylne kończyny.

Jeśli kamień sporego rozmiaru umiejscowi się w moczowodzie lub w ujściu miedniczki nerkowej, mogą wystąpić objawy ogólne, takie jak:

Zignorowanie tych objawów grozi wodonerczem.

Diagnostyka kamicy moczowej u psa i kota

Diagnostyka kamicy moczowej
Diagnostyka kamicy moczowej

Kamica moczowa jest stwierdzana na podstawie badań klinicznych.

Po dokładnym przeanalizowaniu stanu zdrowia pacjenta i badaniu klinicznym, najczęściej jest zlecane badanie moczu.

Opiekun zwierzęcia może próbować złapać mocz do jałowego pojemnika podczas mikcji.

Dla kotów jest dostępny specjalny żwirek, który pozwala na zebranie moczu do badania.

Należy pamiętać, że mocz powinien być dostarczony do badania w ciągu maksymalnie 4 godzin – w dłuższym okresie czasu, nawet u zdrowych pacjentów wytrącają się kryształy, co sprawia, że badanie nie ma żadnej wartości diagnostycznej.

Dużo bardziej miarodajną próbkę można uzyskać przez cystocentezę.

Polega ona na pobraniu moczu bezpośrednio z pęcherza, pod kontrolą USG. Dodatkowym plusem cystocentezy jest możliwość odbarczenia przeładowanego pęcherza w przypadku zupełnej niedrożności cewki moczowej i przyniesienie chwilowej ulgi w cierpieniu pacjenta.

W trakcie badania USG można zobaczyć pogrubiałą ścianę pęcherza, w moczu zaś da się zaobserwować liczne, drobne twory o dużej echogeniczności.

Charakterystyczny jest tak zwany „efekt zamieci śnieżnej” – przy ruchach sondą część większych mineralizacji może się unosić z dna pęcherza.

Przy wykonywaniu badania USG, warto zwrócić uwagę na wygląd nerek.

Istotne jest stwierdzenie, czy mineralizacje występują także w obrębie miedniczek nerkowych oraz moczowodów.

W przypadku podejrzenia obecności kamieni w moczowodach, warto też zdecydować się na kontrolne badanie RTG, aby precyzyjnie określić ich lokalizację. Ułatwia to zaplanowanie dalszego leczenia.

W badanej próbce moczu często stwierdzana jest zmiana pH, obecność białka, leukocytów, zmiana ciężaru właściwego.

W badaniu osadu widoczne są liczne komórki nabłonkowe a także kryształy – badanie to pozwala na identyfikację rodzaju kryształów i w efekcie dobór skutecznego leczenia.

Często da się zaobserwować pasma śluzu, wałeczki oraz liczne czerwone krwinki.

W przypadku stwierdzenia obecności bakterii, dobrze jest zdecydować się na posiew moczu z antybiogramem – pozwoli to na dokładne określenie, z jaką bakterią musimy się zmierzyć oraz ułatwi dobranie odpowiedniego antybiotyku.

Kamica moczowa leczenie

Kamica moczowa leczenie
Kamica moczowa leczenie

Leczenie powinno być prowadzone na podstawie diagnozy.

Oprócz usunięcia kamienia moczowego, należy też wyeliminować obecność bakterii.

W tym celu niezbędne jest zastosowanie odpowiednio dobranego antybiotyku.

W zależności od rodzaju kamieni, należy wprowadzić leki bądź suplementy, które pozwolą na zoptymalizowanie pH moczu (najczęściej wymaga ono zakwaszenia, odpowiednie będą zatem suplementy zawierające wyciąg z żurawiny, dodatek witaminy C czy też wyciąg z pietruszki).

Ważne jest też zastosowanie leków rozkurczowych i przeciwbólowych.

W przypadku wystąpienia intensywnego krwiomoczu, zaleca się zastosowanie leków przeciwkrwotocznych oraz zwiększających krzepnięcie.

Samo wprowadzenie terapii farmakologicznej nie wystarczy, należy usunąć kamienie oraz powstające mineralizacje z pęcherza moczowego.

W zależności od stopnia intensywności schorzenia oraz rodzaju kamieni, jest kilka metod i możliwości na przeprowadzenie tego typu zabiegu.

Urohydropulsja

Jedną z metod usuwania kamienia z pęcherza moczowego jest zabieg urohydropulsji.

Do zabiegu pacjent musi być znieczulony oraz zacewnikowany.

Przez cewnik podaje się do pęcherza moczowego jałowy płyn, który po usunięciu cewnika, wypływając z pęcherza moczowego, porywa ze sobą kamienie o niewielkiej średnicy.

Zabieg jest możliwy do wykonania u psów i kotów, u których występują drobne mineralizacje, a kryształy mają gładkie krawędzie (aby nie doprowadzić do uszkodzenia i zranienia cewki moczowej).

Koszt wykonania takiego zabiegu może wahać się od 150 do 300 złotych.

Cystotomii

Jeśli mineralizacje i złogi komórek są duże oraz widoczne są uformowane kamienie, niezbędny jest zabieg chirurgicznego usunięcia kamieni z pęcherza moczowego.

Okres rekonwalescencji i gojenia tkanek po zabiegu nie jest dłuższy niż 14 dni, pacjent musi mieć zabezpieczoną przed rozlizaniem ranę.

Zabieg może być przeprowadzony zarówno u psów jak i u kotów.

Pozwala na usunięcie kamieni o dużej średnicy, oraz na dokładne usunięcie osadu i kryształów z pęcherza moczowego.

Koszt zabiegu cystotomii wynosi od około 600 do 1000zł.

Litotrypsja

Litotrypsja, czyli rozbicie kamieni w drogach moczowych, przeprowadzona zewnątrzustrojowo (za pomocą fali uderzeniowej, generowanej poza organizmem zwierzęcia), jest bardzo ciekawą alternatywą dla zabiegu chirurgicznego.

Należy jednak zaznaczyć, że kamienie tworzące się w organizmach kotów ulegają rozbiciu dużo trudniej, niż te występujące u psów.

Ta metoda jest szczególnie ceniona w przypadku wystąpienia kamienia w moczowodzie lub miedniczce nerkowej (czyli u zaledwie 10% pacjentów) – w takich przypadkach przeprowadzenie efektywnego zabiegu chirurgicznego może stanowić wyzwanie.

Litotrypsja wewnątrzustrojowa (za pomocą endoskopu) ma swoje zastosowanie w przypadku kamieni w pęcherzu moczowym u psów ras średnich i dużych.

Polega na wprowadzeniu endoskopu z odpowiednim narzędziem i rozkruszeniu kamienia wewnątrz pęcherza moczowego.

Pokruszone kawałki kamienia są następnie usuwane przez cewkę moczową.

Obie te metody są zdecydowanie mniej inwazyjne, niż zabieg chirurgiczny, okres rekonwalescencji jest dużo krótszy. Litotrypsja jednak jest oferowana przez niewiele gabinetów weterynaryjnych, a jej cena jest wyższa, niż cena zabiegu cystotomii.

Karma dla psa i kota z kamicą moczową

Karma dla psa i kota z kamicą moczową
Karma dla psa i kota z kamicą moczową

Omawiając możliwości terapeutyczne nie można pominąć odpowiednio dobranej diety.

  • W przypadku wystąpienia kamieni cystynowych zalecana jest dieta o obniżonej zawartości białka.
  • W przypadku wystąpienia struwitów ważna jest zawartość fosforu i magnezu w przyjmowanych posiłkach oraz obniżanie pH moczu.
  • Jeśli chodzi o szczawiany wapnia, ich powstawanie hamuje dieta niskobiałkowa, uboga w sól.
    Wytrącają się one rzadziej w moczu o nieco wyższym pH.

Dlatego przy doborze karmy dla psa i kota bardzo ważne jest wcześniejsze zidentyfikowanie rodzaju kryształów, z których uformowany jest kamień.

W większości przypadków, zalecane jest stosowanie weterynaryjnych karm specjalistycznych.

Diety weterynaryjne typu „Urinary” lub „c/d” mają w swoim składzie dodatki, które powodują zakwaszenie moczu i mają działanie moczopędne.

W przypadku stwierdzenia kryształów w moczu, bez widocznego uformowanego kamienia oraz bez stwierdzonego, towarzyszącego stanu zapalnego pęcherza moczowego, już samo wprowadzenie specjalistycznej karmy może przynieść efekt terapeutyczny i zapobiec dalszemu rozwojowi schorzenia.

Właściwie zbilansowana dieta jest bardzo istotna u pacjentów po zabiegach usunięcia kamieni z pęcherza moczowego, ustabilizowanych i wyleczonych z zapalenia pęcherza.

Wiedząc, że pupil ma predyspozycje do wytrącania się kryształów w moczu, poprzez zachowanie diety można zapobiec nawrotom choroby i formowaniu się kamieni.

Jeśli opiekun nie jest przekonany do karm komercyjnych, dobrym pomysłem jest skorzystanie z pomocy dietetyka weterynaryjnego.

Bardzo istotna jest ilość wypijanej przez zwierzę wody.

Jest to głównie koci problem, ponieważ opiekunowie psów zmagają się z brakiem pragnienia w mniejszym stopniu.

Ważnym zadaniem właściciela zwierzęcia, które ma predyspozycje do kamicy moczowej, jest zachęcić pupila do picia, poprzez:

  • dodawanie wody do mokrej karmy,
  • moczenie karmy suchej,
  • zastosowanie poideł lub fontanny dla kotów.

Kontrowersyjny jest dodatek soli do pokarmu, bo pobudzając pragnienie, powoduje wzrost ciśnienia krwi i w efekcie może powodować inne schorzenia.

Im więcej wody przyjmie chore zwierzę, tym bardziej mocz będzie rozcieńczony. W efekcie, wytrącanie kryształów będzie następowało dużo wolniej i będą one szybciej usuwane z organizmu.

Podsumowanie

Raz opanowany problem z kamicą układu moczowego może powrócić, dlatego oprócz przestrzegania diety, bardzo ważne jest regularne wykonywanie kontrolnego badania moczu.

Pozwala to na wychwycenie nawrotu choroby we wczesnym stadium, przed wystąpieniem objawów klinicznych.

 

Wykorzystane źródła >>

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak

Jestem absolwentką wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Do moich zainteresowań należą medycyna zwierząt egzotycznych, chirurgia oraz onkologia. Obecnie pracuję w gabinecie weterynaryjnym we Wrocławiu. Od zawsze zakochana w kotach, szczęśliwa posiadaczka dwóch przedstawicieli rasy Maine Coon- Chałwy i Kokosa.

Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
guest
13 komentarzy
Zobacz wszystkie komentarze

Co Piszczy w Sierści Twojego zwierzaka?

Zalecenia lekarzy weterynarii na Twoim mailu

+ ebook "Czy leki ludzkie są bezpieczne dla psa i kota?"

Co Piszczy w Sierści Twojego zwierzaka?

Porady lekarzy weterynarii na Twoim mailu

+ ebook "Czy leki ludzkie są bezpieczne dla psa i kota?"

Zgoda marketingowa: wyrażam zgodę, aby Co w Sierści Piszczy skontaktował się ze mną drogą mailową, korzystając z informacji podanych w tym formularzu dla celów informacyjnych, aktualizacji i marketingu. Jeśli chcesz wycofać Twoją zgodę kliknij link rezygnacji u dołu każdego wysyłanego przez nas maila. Szanujemy Twoją prywatność i dane osobowe. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności i regulamin newslettera. Przesyłając ten formularz zgadzasz się, że możemy przetwarzać Twoje dane osobowe zgodnie z tymi warunkami. 

WYPEŁNIJ POLA, ABY POBRAĆ MATERIAŁY W PDF 👇

Zgoda marketingowa: wyrażam zgodę, aby Co w Sierści Piszczy skontaktował się ze mną drogą mailową, korzystając z informacji podanych w tym formularzu dla celów informacyjnych, aktualizacji i marketingu. Jeśli chcesz wycofać Twoją zgodę kliknij link rezygnacji u dołu każdego wysyłanego przez nas maila. Szanujemy Twoją prywatność i dane osobowe. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności i regulamin newslettera. Przesyłając ten formularz zgadzasz się, że możemy przetwarzać Twoje dane osobowe zgodnie z tymi warunkami.