Karma dla psa: jak wybrać karmę dla szczeniaka, dorosłego psa i seniora?

Karma dla psa
Karma dla psa

Decydując się na zwierzę domowe (czyli najczęściej psa czy kot) bierzemy na siebie liczne obowiązki wynikające nie tylko z ich utrzymania i zapewnienia odpowiednich warunków do dobrego życia ale musimy się również liczyć z niemałymi czasem wydatkami finansowymi.

Wszędzie na świecie odpowiedzialne posiadanie zwierzęcia traktowane jest jako luksus, na który nie każdy może sobie pozwolić.

Coraz więcej opiekunów traktuje swoje zwierzęta odpowiedzialnie co bez wątpienia powinno cieszyć, bowiem zmianie ulega również sposób myślenia a co za tym idzie konkretne czyny.

Piesek przestaje być maskotką, bardzo pożądaną w sytuacji gdy jest zdrowy, młody i pełen sił witalnych.

Na starość zaś gdy zacznie niedomagać i częściej zapadać na różne choroby rzadziej traktowany jest jako „towar niepożądany” co z pewnością powinno cieszyć.

Odpowiedzialne traktowanie zwierząt objawia się na wielu płaszczyznach związanych z ich utrzymaniem, począwszy od właściwego żywienia poprzez pielęgnację, cała profilaktykę a na właściwym leczeniu, w sytuacji gdy to niezbędne kończąc.

Ogromna rola przypada również właściwemu zbilansowanemu żywieniu, które jest swego rodzaju „inwestycją na przyszłość” gwarantującą dłuższe i lepsze życie naszemu pupilowi.

Zapewnia utrzymanie odpowiedniej kondycji organizmu a także pełni profilaktyczną rolę w przypadku wielu często występujących chorób.

W tym artykule postaram się nieco przybliżyć Ci Czytelniku wiedzę na temat karm, diet bytowych i zwrócić uwagę na podstawowe, choć może troszkę zapomniane fakty.

Co to jest karma bytowa?

Co to jest karma bytowa?
Co to jest karma bytowa?

Karma potocznie zwana bytową jest zbilansowanym pokarmem przeznaczonym dla danej grupy, zdrowych, nie obciążonych żadnymi schorzeniami zwierząt.

Karma bytowa jest rodzajem żywienia jaki podajemy w sposób ciągły naszemu podopiecznemu uzupełniając wszystko stale dostępną czystą woda do picia.

Dla niektórych opiekunów psów taki sposób karmienia może wydawać się monotonny i zbyt jednostronny co nie oznacza oczywiście niebezpieczeństwa zaistnienia niedoborów żywieniowych, szczególnie w dłuższej perspektywie czasowej.

Pamiętajmy bowiem, że karma powinna być zbilansowana co oznacza mniej więcej jej kompletność pod względem składu.

Zawiera więc wszystkie niezbędne składniki, pierwiastki, witaminy potrzebne organizmowi do zdrowego życia, prawidłowego funkcjonowania czy harmonijnego wzrostu uwzględniając przy tym dobowe zapotrzebowanie zwierząt (psy- białko 20-40 %, tłuszcze <60 %, węglowodany i sole mineralne <5 %).

Oczywistym jest, że musi być dostosowana do danej, konkretnej grupy zwierząt uwzględniając:

Czasem niektórzy producenci wprowadzają na rynek również karmy dedykowane konkretnym rasom psów (np. dla yorkshire terrierów, jamników, czy owczarków niemieckich) uzasadniając to szczególnym zapotrzebowaniem żywieniowym tychże psów.

Karmy bytowe są najpopularniejszym i chyba najbardziej rozpowszechnionym sposobem zapewnienia zwierzęciu wszystkiego tego czego w sensie żywieniowym potrzebuje, a ich receptury opracowana są przez specjalistów, dietetyków weterynaryjnych.

Gwarantuje to też często stałość składu co w wielu przypadkach wydaje się kwestią podstawową.

Szczególnie bowiem u wrażliwych osobników zmiana karmy dla psa może skutkować zaburzeniami żołądkowo jelitowymi i biegunkami stąd pewność, że kupując daną karmę ciągle decydujemy się na ten sam produkt jest ważna.

Karmy bytowe przeznaczone są jak wspominałem dla zwierząt zdrowych, nie obarczonych konkretną jednostką chorobową a więc dla dużej większości naszych podopiecznych.

Zaletą ich jest także łatwość podawania ograniczająca się do sypania danej karmy do miseczki, mała czasochłonność karmienia nie wiążąca się z samodzielnym przygotowaniem posiłku oraz niewątpliwie cena akceptowalna przez zdecydowaną większość właścicieli (duża rozpiętość cenowa różnych karm dla psów).

Karmy te występują w formie suchej i mokrej co dodatkowo stwarza duże możliwości wyboru oraz zaspokojenia nawet najbardziej wybrednych psów.

Każdy znajdzie „coś dla siebie” w szerokiej gamie dostępnych na rynku produktów.

O jakości karm weterynaryjnych dobrych, renomowanych firm produkcyjnych niech świadczy fakt, że zakłady wytwarzające te karmy oraz używane w nich półprodukty muszą spełniać wygórowane normy porównywalne do tych, obowiązujących przy produkcji żywności przeznaczonej dla ludzi.

Posługują się oni normami opracowanymi przez cieszące niedużym autorytetem organizacjami jak np. FEDIAF.

Nie jest więc możliwe wytworzenie karmy ze składników nie nadających się do jakiegokolwiek wykorzystania, ze względu na jakość co twierdzą niektórzy przeciwnicy karm gotowych, „przemysłowych„.

Skomplikowane procesy technologiczne stosowane w fabrykach produkujących karmy zapewniają nie tylko wysoką jakość ale również bezpieczeństwo mikrobiologiczne i zdrowotne.

Daje to pewność opiekunom zwierząt, że stosując sprawdzoną karmę dla psa niczym złym swego zwierzęcia nie zarazi.

Co niezwykle istotne w większości przypadków, o ile nie zaleci tego dodatkowo lekarz weterynarii nie ma potrzeby dodatkowo suplementować preparatów mineralno witaminowych przy żywieniu wyłącznie tylko tymi karmami.

Produkty te bowiem są kompletne pod względem składu i zaspokajają wszystkie potrzeby danej grupy wiekowej zwierząt.

Potwierdzają to liczne badania przeprowadzone na dużej grupie docelowej zwierząt, które karmione są daną karmą przez dłuższy okres czasu, co pozwala stwierdzić ponad wszelką wątpliwość absolutne bezpieczeństwo tych produktów.

A najważniejsza jest chyba pewność, że wybierając karmę zbilansowaną dobrej firmy zapewniamy najlepszy sposób żywienia za przystępną ceną, oszczędzając przy tym nasz czas.

Karma dla psa: którą wybrać?

Karma bytowa: którą wybrać?
Karma bytowa: którą wybrać?

Nie ma jednej „uniwersalnej”, przeznaczonej dla wszystkich karmy bytowej bowiem „coś dobrego dla każdego” jest niewiele warte.

Dzieje się tak dlatego, że psy nie należą do jednej grupy a ich potrzeby żywieniowe zmieniają się znacznie w zależności choćby od fazy życia, aktywności czy stanu fizjologicznego.

Co oczywiste inne będą potrzeby żywieniowe szczeniaka, inne dla psa dorosłego a jeszcze inne psa seniora, choć w sumie to ciągle ten sam osobnik (pies) mimo iż podlega procesowi starzenia.

Karmy będą się różniły nie tylko zawartością głównych składników takich jak białko, węglowodany czy tłuszcze ale również występującymi w mniejszej ilości minerałami czy witaminami.

W krótkiej perspektywie czasowej nie ma to może aż tak dużego znaczenia, bo przykładowo przecież nic złego się nie stanie gdy szczeniak zje całą miskę karmy przeznaczoną dla swego starszego kolegi, z którym wspólnie mieszka pod jednym dachem.

Gdybyśmy jednak stale, przez dłuższy czas podawali młodemu rosnącemu psu karmę dla dorosłego psa może odbić się to negatywnie na jego zdrowiu i kondycji. Stąd wybierajmy zawsze pokarm dla danej grupy wiekowej.

Tym bardziej, że skład takiej karmy jest opracowany przez specjalistów z zakresu żywienia zwierząt.

Mniejsze znaczenie ma wybór konkretnej firmy, najważniejsze jest zawsze karmienie produktem przeznaczonym dla konkretnej grupy wiekowej a czasem nawet rasy.

Gotowe karmy dla psa możemy podzielić ze względu na proces technologiczny na:

  • suche,
  • półwilgotne,
  • wilgotne (mokre).

Karmy suche charakteryzują się:

  • niską wilgotnością rzędu 6-10 %,
  • zawartością tłuszczu na poziomie 7-20 %,
  • zawartością białka 16-30 %,
  • zawartością węglowodanów 41-70 %,
  • energią metaboliczną rzędu 2800-4050 kcal/kg suchej masy.

Karmy suche wykazują więc stosunkowo dużą kaloryczność przy małej objętości oraz wysoką strawność.

Konsekwencją spożywania takiej karmy będą małe objętościowo i zwarte stolce ale również ryzyko przekarmienia przy podawaniu dużej ilości karmy.

Karmy mokre dla psa z kolei mają:

  • wilgotność na poziomie około 75 %,
  • zawierają około 5-8 % tłuszczu,
  • zawierają  7-13 % białka,
  • 4-13 % węglowodanów,
  • mają kaloryczność rzędu 875-1250 kcal/kg suchej masy.

Karmy wilgotne są bardziej smakowite ale gorzej zbilansowane.

Szybciej ulegają też zepsuciu szczególnie w wysokiej temperaturze (latem).

Są mniej kaloryczne dlatego trzeba podawać ich więcej co przełoży się na większą ilość wydalanego stolca.

Poza tym są również droższym sposobem karmienia co bez wątpienia ma znaczenie dla opiekunów zwierząt.

Wyróżniamy również:

  • karmy ekonomiczne (zaspokajają one potrzeby organizmu w możliwie najniższej cenie ale spełniając przy tym cechy jakościowe),
  • karmy podstawowe,
  • karmy premium (produkty o indywidualnym ukierunkowanym działaniu),
  • karmy superpremium (produkty z górnej półki, ekskluzywne).

Niezmiernie ważną sprawą przy stosowaniu karm bytowych jest ocena samego opiekuna, który powinien postawić sobie pytanie czy spożywana karma jest odpowiednia dla jego zwierzęcia.

Powinien przy tym zwrócić uwagę na uformowany, normalnej ilości stolec, zdrową, błyszcząca sierść, utrzymanie odpowiedniej masy ciała czy witalność zwierzęcia i chęć pobierania karmy.

Żeby tego dokonać w sposób w miarę wiarygodny powinniśmy podawać karmę przez minimum dwa miesiące.

Pamiętajmy, że współczesne karmy gotowe dla psów nie są produkowane z „najgorszych, najtańszych i nie odpowiadających” żadnym normom półproduktów a ich jakość musi spełniać określone normy i kryteria.

W związku z powyższym nie są to produkty szkodliwe, jak twierdzą zwolennicy „naturalnego żywienia” choć bez wątpienia nie przypominają naturalnego pokarmu zjadanego przez psowate w przeszłości, ani stosowanej przez niektórych diety BARF.

Są za to swego rodzaju wyjściem w kierunku potrzeb zapracowanych opiekunów psów.

Karma dla szczeniąt

Karma dla szczeniąt
Karma dla szczeniąt

Młode, intensywnie rosnące organizmy szczeniaków wykazują bardzo wysokie zapotrzebowanie pokarmowe co niestety nie idzie w parze z wydolnością ich przewodów pokarmowych.

Nikogo chyba nie dziwi fakt częstszych biegunek i innych zaburzeń układu pokarmowego właśnie u naszych młodych milusińskich.

Stąd pełnoporcjowa karma dla szczeniaka powinna cechować się wysoką strawnością i stałością składu co zapobiega ewentualnym zaburzeniom pracy układu trawiennego i szczególnie niebezpiecznym, grożących odwodnieniem biegunkom.

Każdy szczeniak, niezależnie od rasy cechuje się mniej lub bardziej zaznaczoną ruchliwością i chęcią do zabawy.

Skoro zaś więcej się rusza potrzebuje więcej energii zaspokajającej jego podstawowe potrzeby.

Generalnie zapotrzebowanie szczeniąt na energię jest około dwukrotnie wyższe w porównaniu z osobnikami dorosłymi.

W zbilansowanym żywieniu chodzi również o to aby nie dostarczyć energii zbyt dużo, co objawiało się będzie nadmierną masą ciała i problemami kostno stawowymi w niedalekiej przyszłości oraz zaburzeniami wzrostu.

Niezmiernie istotny jest również sposób oraz częstotliwość podawania pokarmu.

Szczenięta do mniej więcej pół roku życia karmimy więc w regularnych odstępach czasu, co najmniej 3-4 razy na dobę.

Stałe godziny karmienia oraz miejsce podawania pokarmu zapewniają poczucie bezpieczeństwa psu a niezbyt duża ilość pokarmu podawana w trakcie pojedynczego posiłku, nie obciąża zbytnio układu pokarmowego.

Ważny jest też stały dostęp do czystej, świeżej, często wymienianej wody.

Dostęp do wody jest niezmiernie ważny
Dostęp do wody jest niezmiernie ważny

Karmy suche zawierają bowiem tylko 8-10 % wody w swej masie stąd zwierzę je jedzące musi więcej pić.

Szczenię rośnie i zmienia się z dnia na dzień stąd gołym okiem widać znaczne różnice w ich wielkości w zależności od rasy psa.

Stąd karmy dla psów będą się znacznie różniły w zależności od docelowej wagi psa w dorosłym wieku.

Producenci opracowali więc karmy dla:

  • szczeniąt ras dużych,
  • szybko rosnących,
  • psów średnich,
  • piesków małych.

Co istotne szczenięta ras małych powinny karmione być karmą przeznaczoną dla juniorów do wieku około 12 miesięcy, kiedy to średnio kończy się wzrost somatyczny.

Dwukrotnie dłużej (do 18-24 miesięcy) podajemy karmę dla juniorów szczeniętom ras dużych i molosowatych, które dorosłymi psami stają się średnio rok później.

Karmy te różnią się wieloma parametrami w tym zawartością wapnia i fosforu.

W karmach dla szczeniąt ras dużych jest mniej energii i wapnia.

To właśnie mniejsza ilość energii ma na celu zmniejszyć nieco tempo wzrostu a tym samym „rozłożyć wzrost w czasie”.

Dzięki temu zabiegowi technologicznemu zmniejszamy ryzyko zaburzeń kostno stawowych, które występują gdy szybkiemu wzrostowi masy ciała i mięśni nie towarzyszy równie szybki wzrost układu kostnego.

Pamiętajmy, że nadmiar wapnia w diecie również może przekładać się na wystąpienia chorób ortopedycznych w związku z tym jest groźny.

Uważajmy też na suplementację dodatkowego wapnia u psów karmionych dietą zbilansowaną.

Mamy różne karmy przeznaczone dla bardzo młodych szczeniąt a więc te do czasu odsadzenia albo od odsadzenia do osiągnięcia dojrzałości.

Karmy przeznaczone dla rosnących psów są wzbogacane w różne substancje wpływające na prawidłowy rozwój organizmu.

Są to choćby niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny n-3 i ich metabolity (kwasy EPA i DHA) czy pro i prebiotyki regulujące i stymulujące rozwój układu pokarmowego.

Bytowych karm przeznaczonych dla szczeniąt jest dużo na rynku stąd konieczność wypróbowania na danym osobniku jaki konkretnie rodzaj żywności będzie chętnie pobierał.

Nie trzeba bowiem nikogo przekonywać, że podstawowym warunkiem jaki musi spełniać dana karma jest smakowitość dla naszego pupila.

Przykłady karm bytowych dla zwierząt rosnących:

  • Royal Canin junior,
  • Royal Canin Starter mother and babydog,
  • Royal Canin Junior Large Dog,
  • Eukanuba Puppy 1-24 months large breed,
  • Arion original puppy,
  • Brit Premium puppies,
  • Purina pro Plan medium puppy,
  • Bosch junior,
  • i wiele innych.

Karma dla dorosłego psa

Karma dla dorosłego psa
Karma dla dorosłego psa

Każdy szczeniak prędzej czy później osiągnie wiek dorosły co wiąże się ze zmiana zapotrzebowania żywieniowego na podstawowe składniki odżywcze.

Dla zapewnienia optymalnej sylwetki i dostarczenia wszelkich niezbędnych składników odżywczych (białka, węglowodanów, tłuszczy, witamin i składników mineralnych) potrzebna jest odpowiednio zbilansowana karma zapewniająca równowagę żywieniową.

Nie ma znaczenia konsystencja karmy (sucha czy mokra), która wynika z indywidualnych preferencji danego osobnika.

Ważna za to jest jakość i odpowiedni dostosowany do wieku zwierzęcia skład.

W zależności od wielkości psa (rasy duże, małe, średnie) producenci opracowali karmy różniące się składem dopasowanym indywidualnie do specyficznego zapotrzebowania konkretnej rasy.

I tak przykładowo rasy mniejsze (np. West Highland White Terrier, czy Yorkshire Terrier), często bardziej aktywne potrzebują więcej energii, która spożytkowują na ruch, co też wynika z „szybszego metabolizmu”.

Rasy psów dużych, molosowatych (np. bernardyn, dog niemiecki, owczarek niemiecki, rottweiler) mogą wykazywać wolniejszy metabolizm przy jednocześnie większym apetycie co może przekładać się na ewentualną otyłość u psa.

Wymagają również dodatku substancji działających ochronnie na układ kostno stawowy a więc nieco innego dodatku witamin i minerałów.

Na rynku mamy bardzo konkretne karmy dostosowane do specyficznych potrzeb danej rasy psa, które różnią się od siebie składem ale także specjalnie dobraną wielkością chrupek tak aby były chętnie zjadane.

Jako przykład niech posłużą nam karmy stworzone konkretnie pod popularną w naszym kraju rasę owczarka niemieckiego .

Karmy te nie są uniwersalnymi karmami dla psów ras dużych, ale zostały wzbogacone o szczególne składniki wspomagające zdrowie tej konkretnej rasy.

Jednym z nich jest tauryna, korzystnie wpływająca i usprawniająca pracę serca.

Polifosforan sodu obecny w karmach dla owczarków niemieckich wiąże wapń obecny w ślinie co ma działanie profilaktyczne w procesie powstawania kamienia nazębnego, na który owczarki są szczególnie narażone.

Wraz z wiekiem obniżają się też ich zdolności trawienia składników pokarmowych stąd karmy te cechują się lepszą, wysoką strawnością.

Nie zawierają również dużej ilości tłuszczu aby nie narażać psa na niewydolność trzustki i wszelkie niedogodności z tym związane.

To oczywiście tylko przykład karm dostosowanych do konkretnej rasy i jej zapotrzebowania energetycznego, oraz uwzględniających szczególne potencjalne problemy zdrowotne.

Karma dedykowana konkretnie danej rasie nie będzie znacznie się różniła składem od innych karm dla zwierząt podobnych.

Nie jest więc błędem karmienia wspominanego wcześniej owczarka inna karmą dla ras dużych, psów dorosłych.

Oczywistym jest, że karma dla jamnika, Yorkshire teriera, maltańczyka będzie zupełnie inna w składzie choć przecież należą do tego samego gatunku co wspomniany wcześniej owczarek.

Nie możemy zapomnieć o specjalistycznych karmach bytowych dla zwierząt o szczególnych zapotrzebowaniach żywieniowych obejmujących zwierzęta dorosłe np. karmy dla zwierząt sterylizowanych, karmy dla psów i kotów z alergią pokarmową itd.

Będą się one różniły zawartością składników odżywczych w zależności od stanu fizjologicznego dorosłego psa (np. tłuszczu), a tym samym zapewniały utrzymanie najlepszej kondycji i zapobiegały nadwadze i otyłości.

Widzimy więc jak ogromną różnorodność możemy zaobserwować wśród karm tylko jednego producenta i że najlepiej wybierać pokarm dostosowany konkretnie do danej rasy a w przypadku jego braku jak najbliższego do niej.

Dawkowanie gotowej karmy

Dieta po kastracji
Dawkowanie gotowej karmy

Pragnę zwrócić też uwagę na odpowiednie dawkowanie gotowej karmy.

Pomocne w tym okazują się zamieszczone na opakowaniach tabele uwzględniające masę ciała zwierzęcia, oraz czasem jego aktywność:

  • niska,
  • umiarkowana,
  • duża.

Podana dawka jest najczęściej dawką dzienną, którą oczywiście możemy rozdzielić na kilka podań (rano i wieczorem).

Są to statystycznie opracowane tabele traktujące psa jako „średniego” przedstawiciela danej rasy stąd nie musimy w każdym przypadku ściśle przestrzegać zawartych tam zaleceń.

Są one oczywiście niezwykle pomocne i w większości przypadków słuszne, ale czasem wymagają małej modyfikacji.

Stąd zmiana ilości podawanej karmy jest w niektórych przypadkach dopuszczalna.

Karmę dla psa dorosłego powinniśmy podawać do mniej więcej 6-7 roku życia (w zależności od rasy) zastępując ją powoli specyficzną karmą dla seniorów.

Przykłady karm bytowych dla psów dorosłych różnych firm:

  • Royal Canin Adult,
  • Arion Adult Maitenance,
  • Brit Premium Adult Large,
  • Purina Friskies,
  • Eukanuba Adult,
  • Hills mature adult,
  • i wiele innych.

Karma dla psa seniora

Karma dla seniora
Karma dla seniora

Każdy żywy organizm, wraz z biegiem czasu, podlega nieubłagalnemu procesowi starzenia co oczywiście zmienia zapotrzebowanie żywieniowe organizmu i wymaga naszej ingerencji w modyfikację podawanej karmy.

Wraz z wiekiem wzrasta zapotrzebowanie na pewne składniki odżywcze, inne zaś powinniśmy ograniczyć aby zapewnić najlepsze żywienie w tym ostatnim etapie życia.

Czym ogólnie powinna cechować się karma dla starszych psów?

Powinna być mniej kaloryczna, bowiem wraz z wiekiem spowalnia się metabolizm i dostarczanie większej ilości kalorii z pewnością przełoży się na otyłość, która dodatkowo pogorszy stan zdrowia zwierzęcia.

Pamiętajmy bowiem o poważnych konsekwencjach związanych ze znacznym obciążeniem stawów, kręgosłupa, cukrzycy czy procesach nowotworowych częściej występujących u zwierząt otyłych.

Sam proces odchudzania również nie jest prosty u seniorów stąd uważajmy na ilość dostarczanych kalorii aby później nie mieć problemów.

Wraz z wiekiem spada wydolność wszystkich narządów oraz gorzej pracuje układ odpornościowy stąd powinniśmy poprzez właściwe żywienie nie tylko zbytnio ich nie obciążać ale również wspierać ich pracę.

Możemy to uzyskiwać poprzez właściwe dostarczanie witamin i mikroelementów, w które zwykle bogate są karmy bytowe dla seniorów.

Rośnie również ryzyko chorób układu moczowego stąd możliwość dostarczania większych ilości kwasów omega 3 oraz ograniczenie fosforu będącego cichym zabójcą nerek w przypadku ich niewydolności.

Karmy dla zwierząt starszych zawierają z reguły więcej łatwo przyswajalnego białka oraz lizyny czy leucyny czyli specyficznych aminokwasów.

Nieodłącznie z procesem starzenia związane są procesy zwyrodnieniowe w stawach stąd wzbogacenie karmy o substancje wspomagające funkcjonowanie tych struktur anatomicznych (glukozamina, chondroityna, wyciąg z omułków nowozelandzkich) wydaje się posunięciem jak najbardziej słusznym.

U zwierząt starszych spowalnia się perystaltyka jelit stąd karma powinna cechować się wysoką strawnością i może zawierać nieco więcej włóknika co zapobiega choćby zaparciom.

Wyżej wymienione cechy karmy dla seniorów oczywiście opisują w sposób ogólny główne założenia jakie powinna spełniać karma dla naszych starszych podopiecznych a poszczególne karmy bytowe mogą się nieco od siebie różnić.

Postępujący proces starzenia wymaga od nas modyfikacji częstotliwości podawania karmy, tak aby zbytnio nie obciążać przewodu pokarmowego za dużą, pojedynczą dawką pokarmową.

Lepiej więc podawać kilka mniejszych posiłków niż jeden duży, nawet jeśli dotychczas zwierze było przyzwyczajone do takiego sposobu żywienia.

Dla przypomnienia za seniorów uważamy psy w wieku powyżej 7-8 (9) lat w zależności od rasy.

Przykłady karm dla seniorów:

  • Brit Care Senior,
  • Royal Canin Urban Life Senior,
  • Arion Friends Senior,
  • Purina DogChow Senior,
  • Purina ProPlan Senior,
  • Acana Senior All Breeds,
  • Eukanuba Mature and Senior.

Specyficzne zapotrzebowanie pokarmowe

Dieta odpowiednia dla karmiącej suki
Dieta odpowiednia dla karmiącej suki

Karmy bytowe będą uwzględniały również specyficzne zapotrzebowanie energetyczne dla poszczególnych grup psów uwzględniające ich status fizjologiczny czy intensywnie wykonywaną pracę.

Takie karmy dla psa będą czasami w znaczny sposób różniły się od typowych karm bytowych dla tego samego gatunku.

Jako przykład niech posłużą nam psy intensywnie pracujące czy suki karmiące potomstwo.

Oczywiste jest, że te grupy wymagają większej ilości kalorii związanej ze zdecydowanie większą utratą kalorii na skutek pracy mięśni czy produkcji i wydalania mleka.

W przypadku suk karmiących jest to stan trwający czasowo i karma uwzględniająca zwiększone zapotrzebowanie na energię powinna podawana być tylko w trakcie trwania laktacji.

Podobnie psy ciężko pracujące np. uczestniczące w wyścigach powinny dostawać zmodyfikowaną kalorycznie karmę w trakcie „trwania wysiłku”.

Gdy zaprzestają intensywnego treningu, szczególnie na dłuższy czas, pozostawienie dotychczasowego żywienia nieadekwatnego do wysiłku zaowocować może otyłością.

Powinniśmy więc uważać i stosować zasadę karmienia dostosowaną do zapotrzebowania danego konkretnego osobnika.

Podsumowanie

Jak karmić psa?
Jak karmić psa?

Potrzeby żywieniowe naszych psów są dobrze poznane co znajduje odzwierciedlenie w specjalnie skomponowanych i dostosowanych dla danej grupy zwierząt karmach bytowych.

Mimo grupy przeciwników krytykujących karmy przemysłowe i zarzucających im duży stopień przetworzenia i „chemiczny skład” wydają się one dobrym sposobem zapewnienia zwierzęciu jego wszelkich potrzeb pokarmowych.

Mają również szereg innych oczywistych zalet jak łatwość podania czy całościowa cena żywienia.

Zapewniona stałość składu karmy również nie pozostaje bez znaczenia.

A przede wszystkim gwarantują, że właściciel nie posiadający fachowej wiedzy dietetycznej może w najlepszy możliwy sposób zapewnić swojemu podopiecznemu optymalne żywienie co przekłada się na życie w lepszym zdrowiu i większym komforcie przez dłuższy czas.

 

Wykorzystane źródła >>

Lekarz weterynarii Piotr Smentek

Lekarz weterynarii Piotr Krzysztof Smentek

Absolwent Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW. Specjalista chorób psów i kotów. Specjalista administracji i epizootiologii weterynaryjnej. Pracuję od kilkunastu lat w Całodobowej Lecznicy Weterynaryjnej gdzie zajmuję się szeroko pojętą medycyną zwierząt towarzyszących głównie psów, kotów i gryzoni oraz z weterynaryjnej firmie farmaceutycznej w Dziale Rozwoju gdzie odpowiadam za bezpieczeństwo terapii.

Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
guest
23 komentarzy
Zobacz wszystkie komentarze
Katarzyna Mielnik
Katarzyna Mielnik

Nie wiedziałam, że żywienie zwierzaków to tak obszerny temat. Odkąd pamiętam myślałam, że powinno się podawać każdą z rodzai karm. A tu trzeba specjalnie zbilansować. Dziś rozglądnę się na naszym ulubionej smacznej chwili i wybierzemy coś odpowiedniego dla Tofika.

Alina.Warna
Alina.Warna

no niestety… dużo czasu nam też zajęło, żeby znaleźć tą najlepszą, nie tylko dla jego zdrowia, ale też taką, żeby psiakowi smakowało…

Pola
Pola

Swojemu szczeniakowi kupiłam karmę z bozity puppy&junior

karola.pieniak123
karola.pieniak123

mój dostaje a jest maluszkiem ale z tego co się już orientowałam to maja szeroki wybor karma na każdy etap zycia.

Urszula
Urszula

Witam Panie Doktorze. Chciałabym poradzić się w sprawie swego szczeniaka. Tobi ma skończone 5 miesięcy. Od urodzenia choruje na atopowe zapalenie skóry. Z mojej obserwacji jest uczulony na drób. Po karmach czy nawet dodatku do karmy mączki drobiowej, tłuszczu z kurczaka miał biegunki. Ciągle się gryzł i drapał. Pani Weterynarz kazała przejść na karmę Pulleo z indyka. Biegunek nie miał ale strasznie gryzł się i drapał. Zaczęłam gotować mu codziennie sama. Ryż biały, mięso wieprzowe chude, seler, pietruszka, marchewka- uwielbia warzywa 🙂 Do tego dodaję kurkumę, czosnek, koperek swierzy, pietruszkę świerza. Na koniec olej lniany z apteki nierafinowany z lodówki. Piesio już po 2 tygodniu prawie się nie drapie i nie gryzie. Kupy są ok i tylko 2 razy dziennie. Tobi je 3 razy dziennie jak ma ochotę. Żeby tutaj się za bardzo nie rozpisywać to proszę o radę w sprawie suchej karmy dla Niego. Ma być smaczna, zdrowa bez chemii. Dalej będę mu gotować ale chcę też podawać mu karmę suchą. Pozdrawiam Urszula Kalinowska.

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Urszula

Dzień dobry.
Proszę wykluczyć czosnek z diety pupila – powoduje on uszkodzenie nerek u psów, zwłaszcza podawany przewlekle. Jeśli chodzi o resztę ziół, raczej nie powinna mu zaszkodzić. Proszę jednak przemyśleć, jak będzie Pani żywiła pupila. W przypadku alergii i nadwrażliwości na składniki pokarmowe, zalecany jest jeden model żywienia – albo karma komercyjna, albo gotowanie posiłków przez właściciela. Raczej unikałabym urozmaiceń, w postaci suchej karmy, lub, jeśli się Pani zdecyduje na dietę komercyjną – gotowanych posiłków. Młode zwierzę bardzo szybko rośnie i potrzebuje dużej ilości witamin i minerałów. Proszę skonsultować komponowanie posiłków z dietetykiem weterynaryjnym, aby Pani pupil nie miał żadnych niedoborów żywieniowych. Jeśli chodzi o karmy komercyjne, proszę zwracać uwagę na ich skład. Pokarm powinien mieć co najmniej 30% białka w swoim składzie. Nie powinien mieć substancji wzmacniających smak, kolor. Raczej nie jest wskazany dodatek zbóż. Producent powinien zawrzeć informację, jakiego rodzaju mięso jest w składzie karmy, czy są to podroby, mięso mechanicznie oddzielone, czy pełnowartościowe mięso. Jednak najlepszym wyznacznikiem tego, czy karma jest dobra jest to, jak się czuje pupil po jej spożyciu – czy nic mu nie doskwiera, czy nie ma problemów gastrycznych, czy nie drapie się i nie ma zmian skórnych.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Aga
Aga

Chcialabym zapytac jak wyglada karmienie psa 7 letniego, chodzi mi glownie o przyblizone proporcje. Pies wazy 24kg, karmiony 2 x dziennie, karma mokra – Dolina Noteci na przemian z Rocco i karma sucha Brit/ Bosh. Nie chce psa przekarmic , bo i tak ma spory apetyty. Jakie beda prawidlowe proporcje w g dla takiego psa ? Dodam jeszcze, ze pies dostaje tez Dentastix 3 x w tyg. Z gory dziekuje za odpowiedz.

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Aga

Dzień dobry.
Sugerowałabym przede wszystkim rezygnację z Dentastix – nie jest to gryzak zalecany przez stomatologów weterynaryjnych. Nie wpływa na higienę jamy ustnej, a zawiera bardzo dużo substancji konserwujących, polepszaczy smaku, konserwantów. Jeśli chce Pani zadbać o prawidłową higienę jamy ustnej pupila – warto najpierw usunąć kamień i osady w trakcie zabiegu profilaktycznego (czyli sanacji jamy ustnej). Dodatkowo, proszę przyzwyczajać go do codziennego szczotkowania zębów – to pozwoli utrzymać zęby w dobrym stanie na długo. Jeśli chce mu Pani podawać gryzaki, warto zmienić je na te z suszonego mięsa lub gryzaki stomatologiczne, dostępne w gabinetach lekarskich. Jeśli chodzi o dawkowanie karmy, każdy producent opisuje prawidłowe proporcje na opakowaniu karmy, przy czym podajemy ilość zgodną z prawidłową masą ciała zwierzęcia, a nie taką jaką ma – jest to ważne przy odchudzaniu pupila. Dodatkowo, dawkowanie powinno uwzględniać aktywność psa – zwierzęta, które mają zapewnioną dużą dawkę ruchu, powinny otrzymywać więcej kalorii, niż typowi kanapowcy. Jeśli oprócz karmy suchej, chce Pani podawać także mokrą – proszę zmniejszyć udział chrupek, aby nie przekarmić pupila. Proszę też pamiętać o stałym, nieograniczonym dostępie do świeżej wody.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Ewelona
Ewelona

Po różnych trudnych przeżyciach kupujemy Czarusi karmę, którą zamawiamy. Mają sporo różnych smaków do wyboru, a skład jest więcej niż dobry. Marketowym psim fast foodom mówimy stanowcze nie 😉

Grażyna
Grażyna

Witam, Tak właśnie się dowiedziałam, ze powinnam zmienić karmę moim suką. Dlatego prosze o radę. Skończyły już 10 lat ( jedna dalmatyńczyk, druga owczarek belgijski), Wiadomo, trzeba uważać na nerki u dalmatów i alergie, dlatego nie chcę podawać karm z kurczakiem. Czytałam też o fosforze, ile go powinno być najwięcej w dobrej karmie? Co polecacie z karm premium dla takich psów?

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Grażyna

Dzień dobry.
Idealna karma dla psa powinna mieć krótki skład. Na pierwszym miejscu powinno być mięso – producent pożywienia powinien określić dokładnie, czy jest to mięso mięśniowe, MOM, czy z podrobów. Powinna mieć niewielki dodatek węglowodanów oraz zawierać nienasycone kwasy tłuszczowe (czyli naturalne przeciwutleniacze, działające korzystnie na cały organizm), dodatki mineralno – witaminowe. Nie powinna zawierać w swoim składzie konserwantów, wzmacniaczy smaków. Jeśli chodzi o fosfor, ważny jest jego stosunek do wapnia w karmie. W idealnym pożywieniu nie powinien być większy niż 1,5 wapnia : 1 fosforu. Przypomnę, że worek z karmą nie powinien być otwarty dłużej niż dwa tygodnie – po tym czasie zaczynają jełczeć tłuszcze zawarte w pożywieniu oraz mogą rozwijać się roztocza, powodujące przykre dolegliwości żołądkowo – jelitowe oraz alergie. Proszę też pamiętać, że dobra karma to taka, po której pies się dobrze czuje – ma ładną, błyszczącą sierść, robi twarde i zwarte stolce, nie ma wzdęć, gazów ani biegunek.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

asia
asia

Witam jak rozszyfrowac kiedy jest szczeniak kiedy junior kiedy dorosly pies co oznacza adult na karmie .

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  asia

Dzień dobry.
Tłumacząc najprościej – junior jeszcze rośnie, adult już nie. Zależy to od razy psa i jego wielkości. Rasy duże i olbrzymie powinny otrzymywać karmę typu junior do około 12 – 16 miesięcy, jest to czas kiedy pies jeszcze może urosnąć a jego zapotrzebowanie na składniki odżywcze jest nadal wysokie. Rasy małe i miniaturowe mogą przejść na karmę typu adult już w 10-12 miesiącu życia. Jednak proszę też zwrócić uwagę na to, co producent pisze na opakowaniu produktu. Każda karma jest inna, wielu producentów podpowiada w którym miesiącu życia pupila należy zmienić karmę. Warto wspomnieć, że zmiana karmy powinna odbywać się łagodnie, delikatnie i powoli, aby nie wywołać zaburzeń w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego. Przez pierwsze dni warto zmieszać nową i starą karmę, a w razie wystąpienia biegunki, wzdęć i gazów – natychmiast wrócić do starej karmy.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Mirka
Mirka

Mój piesek ma 5 miesięcy podaję karmę suchą pedigree junior. Ale ostatnio nie chce jej jeść. Zaczęłam ją namaczać i wtedy zjada, chociaż też nie zawsze. Nie wiem o co chodzi. Czy to zęby będą wypadać? Czy też powinnam urozmaicać jedzenie? Podaję suchą karmę bo jest mi wygodnie, nie podaję nic co sami jemy żeby nie przyzwyczaić psa. Ale dąsy psa pozostają wtedy karmę suchą, namoczoną mieszam z mokrą karmą i wtedy jest OK. Jak mam dalej postępować? Jakie popełniam błędy?

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Mirka

Dzień dobry.
Karma pedigree nie jest najlepszej jakości – proszę zwrócić uwagę na jej skład. Karma dobrej jakości dla rosnących szczeniąt powinna zawierać w swoim składzie dużą ilość białka pochodzenia zwierzęcego, dodatki mineralno – witaminowe, niewielką ilość składników zbożowych. Dobra karma to taka, po której pies się dobrze czuje – nie ma wzdęć, gazów, zaparć ani biegunek, jego kał jest zwarty i oddawany w małej ilości. Niechęć psa do spożywania pokarmu może wynikać z niskiej smakowitości, ale też z powodu zbyt długiego otwarcia worka z karma – w takich przypadkach karma wietrzeje, traci swój aromat i nie jest zachęcająca do jedzenia. Dodatkowo, jełczeją tłuszcze w niej zawarte i rozwijają się roztocza, będące przyczyną alergii pokarmowej. Namaczanie karmy zawsze podnosi jej smakowitość, psy chętniej jedzą miękkie pożywienie. 5 miesięcy to czas, kiedy faktycznie dochodzi do wymiany zębów z mlecznych na stałe, jednak wtedy psy chętnie gryzą twarde przedmioty oraz suchą karmę, nie unikają gryzienia. Warto udać się do lekarza weterynarii i sprawdzić, czy rozwijający się dojrzały zgryz nie powoduje bólu, czy zęby wyrzynają się w prawidłowych miejscach.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Mirosław
Mirosław

Czy mielone mięso mrożone to dobry wybór mój piesek to bardzo lubi daje mu trzy razy dziennie po miej więcej półtora dużej łyżki a piesek to York pieciomiesieczny
no i osobno daje sucha karmę która czasami w małej ilości dojada

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Mirosław

Dzień dobry.
Mięso mielone, nawet mrożone, nie jest dobrym wyborem w żywieniu psów, zwłaszcza rosnących i w tak dużej ilości. Owszem, jest smaczne, wilgotne i łatwe do pogryzienia, jednak (oczywiście w zależności od tego, jakie mięso Pan podaje, wieprzowinę, wołowinę czy drób), może zawierać nie do końca odpowiednią ilość witamin i minerałów oraz niewłaściwy stosunek aminokwasów. Jeśli koniecznie musi Pan podawać mięso, to proszę to robić raczej raz w tygodniu, a nie trzy razy dziennie. Rosnący pies powinien jeść karmę dla szczeniąt, dobrej jakości – zbilansowaną i dostoswaną do potrzeb rosnącego organizmu. Jeśli pies woli jeść miękkie, wilgotne pożywienie, może Pan wybrać mokrą karmę, w postaci saszetek lub puszek. Karma sucha nie powinna zalegać w misce, w przypadku gdy pies nie zje jej po odmierzeniu odpowiedniej ilości, należy ją usunąć. Zalegająca w misce karma wietrzeje, jełczeją tłuszcze w niej zawarte i mogą się w niej rozwijać roztocza, przez co staje się mało atrakcyjnym pożywieniem. W przypadku jawnej niechęci do karmy suchej, warto sprawdzić uzębienie pupila i upewnić się, czy nie ma on problemów z wyrzynającymi się zębami.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Jacek
Jacek

Tola rasy gończy polski ma 4 miesiące i dostaje Brit puppy junior. Karmię zgodnie z zaleceniami producenta (około 200 g) ale mimo że jest psem raczej kanapowym jest szczupła by nie rzec chuda. Martwi mnie za to ilość wody jaką pije. Częste i obfite picie przekłada się na częste sikanie a wiadomo że szczeniaki mają problemy z czystością. Zima to problematyczne okres do nauki czystości. Na szczęście mam dom z ogrodem i wystarczy szczeniaka wystawić co jakiś czas na dwór ale zastanawiam się czy tAK częste picie duzych ilości wody i tak częste sikanie by uzupełnić brAK wody w suchej karmię Brit jest normalne?

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Jacek

Dzień dobry.
Średnie dzienne zapotrzebowanie na wodę dla zdrowego psa wynosi około 30-60ml na kilogram masy ciała. Na zapotrzebowanie organizmu na wodę ma wpływ wiele czynników, a jakość spożywanego pokarmu jest jednym z nich – suchy pokarm sprawia, że zwierzę przyjmuje więcej wody, niż przy jedzeniu mokrego pokarmu, wtedy ilość wypijanych płynów może wzrosnąć do 70-90ml na kilogram masy ciała. Nadmierne przyjmowanie wody może sugerować chociażby moczówkę prostą, cukrzycę, sugeruje też stany zapalne żołądka. Czasami zwierzęta, które są głodne, wypijają duże ilości wody, jeśli nie mają odpowiedniej ilości pokarmu. Jeśli jest Pan zaniepokojony ilością wypijanej wody i wydaje się Panu, że jest jej bardzo dużo, warto dokładnie zmierzyć ilość, jaką pupilka dziennie wypija. Z tą informacją warto odwiedzić lekarza weterynarii, by zbadać pupilkę i wykluczyć najczęstsze schorzenia, które powodują wzmożone pragnienie. Co do nauki czystości, 4 miesiące to jeszcze psie dziecko, proszę uzbroić się w cierpliwość i zapewnić pupilce podkłady higieniczne w miejscach, gdzie najczęściej zdarzają się przykre wypadki.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Danuta
Danuta

Mam suczkę czteromiesięczną /grzywacz chiński/ je karmę Britt care Puppy Lamb&Rice/ i chciałam zapytać o jakość tej karmy. Moja sunia ma gazy śmierdziuszki i nie wiem czy, to po tej karmie. Mam jeszcze prośbę o polecenie mi karmy premium lub super premium, tak jak napisał w artykule Pan doktor. Pozdrawiam

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Danuta

Dzień dobry.
Wzdęcia i gazy są sygnałem, że karma, jaką piesek spożywa nie jest do końca odpowiednia dla niego. W sklepach zoologicznych znajdzie Pani naprawdę szeroki wybór karm, nie chcę polecać żadnej konkretnej, bo może się okazać nie odpowiednia dla Pani pupila. Przede wszystkim proszę zwrócić uwagę na skład pożywienia – powinien być krótki, ze szczegółowym uwzględnieniem jaki rodzaj białka i węglowodwanów został wykorzystany w produkcji jedzenia. Karma powinna być monobiałkowa, nie powinna mieć kilku rodzajów białka. Odchodzi się od żywienia bezzbożowego – niektóre badania donoszą, że takie pożywienie może sprzyjać rozwojowi kardiomiopatii w późniejszym wieku. Ważne, by węglowodany stanowiły dodatek, a nie podstawę karmy. Pies powinien jeść tylko swoją karmę, bez dodatków ludzkiego jedzenia, a jeśli dostaje też mokre pożywienie, powinno mieć ono takie samo źródło białka, co karma sucha. Karma powinna być zużyta maksymalnie 2 tygodnie po otwarciu worka. Jeśli kupuje Pani większe opakowania, należy karmę poporcjować i zamrozić, aby nie dopuścić do jełczenia tłuszczu zawartego w karmie i zahamować rozwój roztoczy. Karma nie może zalegać w misce, niezjedzoną porcję należy zabezpieczyć lub wyrzucić. Jeśli mimo zmiany karmy problemy pupilki się nie ustabilizują, warto udać się na wizytę do lekarza weterynarii i przebadać pieska.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Irena
Irena

mój 8-letni pies mieszaniec o wadze 13 kg podjada karmę kotu. Zwłaszcza suchą Sanabella Grande. Czy może zaszkodzić ?

Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Lekarz weterynarii Katarzyna Hołownia-Olszak
Odpowiedz  Irena

Dzień dobry.
Psy i koty mają inne zapotrzebowanie na składniki żywieniowe, zatem tak, karma kocia może zaszkodzić psu. Koty to bezwzględni mięsożercy, karma dedykowana kotom zawiera więcej białka, niż karma psia. Psy to względni mięsożercy, chętnie jedzą mięso, ale skuszą się czasem na jakieś warzywo lub owoc, ich zapotrzebowanie na białko jest mniejsze niż w przypadku kotów. Dodatkowo, psy potrzebują więcej błonnika i mniej tłuszczu niż koty, mają też inne zapotrzebowanie na aminokwasy. Jeśli pies często podjada kocią karmę, grozi mu otyłość i niewydolność nerek. Proszę uniemożliwić psu podjadanie kociego jedzenia, na przykład przez postawienie kocich misek na szafce albo przez inną porę karmienia psa i inną porę karmienia kota.
Pozdrawiam, Katarzyna Hołownia-Olszak, lekarz weterynarii.

Co Piszczy w Sierści Twojego zwierzaka?

Zalecenia lekarzy weterynarii na Twoim mailu

+ ebook "Czy leki ludzkie są bezpieczne dla psa i kota?"

Co Piszczy w Sierści Twojego zwierzaka?

Porady lekarzy weterynarii na Twoim mailu

+ ebook "Czy leki ludzkie są bezpieczne dla psa i kota?"

Zgoda marketingowa: wyrażam zgodę, aby Co w Sierści Piszczy skontaktował się ze mną drogą mailową, korzystając z informacji podanych w tym formularzu dla celów informacyjnych, aktualizacji i marketingu. Jeśli chcesz wycofać Twoją zgodę kliknij link rezygnacji u dołu każdego wysyłanego przez nas maila. Szanujemy Twoją prywatność i dane osobowe. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności i regulamin newslettera. Przesyłając ten formularz zgadzasz się, że możemy przetwarzać Twoje dane osobowe zgodnie z tymi warunkami. 

WYPEŁNIJ POLA, ABY POBRAĆ MATERIAŁY W PDF 👇

Zgoda marketingowa: wyrażam zgodę, aby Co w Sierści Piszczy skontaktował się ze mną drogą mailową, korzystając z informacji podanych w tym formularzu dla celów informacyjnych, aktualizacji i marketingu. Jeśli chcesz wycofać Twoją zgodę kliknij link rezygnacji u dołu każdego wysyłanego przez nas maila. Szanujemy Twoją prywatność i dane osobowe. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności i regulamin newslettera. Przesyłając ten formularz zgadzasz się, że możemy przetwarzać Twoje dane osobowe zgodnie z tymi warunkami.