Alergia i atopowe zapalenie skóry u psa: jak je rozpoznać i leczyć?

Alergia u psa
Alergia u psa

Alergia? Atopia? Tak wiele mówi się o atopii i alergii u zwierząt, ale czy wiesz, co tak naprawdę kryje się pod tymi pojęciami?

Czym są te tajemnicze choroby i co je wywołuje?

Z tego artykułu dowiesz się po czym rozpoznać alergię i atopowe zapalenie skóry u psa, oraz czym te choroby się różnią.

Wyjaśnię Ci też jak się je leczy i jakie domowe sposoby możesz stosować we własnym zakresie.

Sprawdź teraz czy Twój pies jest w grupie ryzyka i czy można zapobiec alergii.

Co to jest atopia?

Atopia to uwarunkowane genetycznie zaburzenie układu odpornościowego, o czym świadczy występowanie chorób o tym podłożu u zwierząt w tej samej linii/hodowli. Główną rolę przy atopii odgrywa predyspozycja genetyczna, ale na jej pojawienie się i przebieg znaczący wpływ mają czynniki środowiskowe.

Co to jest alergia?

Alergia to dużo szersze pojęcie. Jest to skomplikowana odpowiedź układu immunologicznego na kontakt z czynnikiem drażniącym, o budowie białkowej, zwanym alergenem.

Odpowiedź ta polega na wytwarzaniu specyficznych substancji białkowych (głównie przeciwciał klasy IgE) oraz pobudzaniu limfocytów T.

Podczas kolejnego po pierwszym kontakcie z alergenem prowadzi to z kolei do rozwoju reakcji będącej wynikiem stanu zapalnego.

Stan zapalny jest efektem uwolnienia w trakcie przebiegu reakcji alergicznej substancji chemicznych odpowiedzialnych za wystąpienie objawów alergii. Należą do nich na przykład:

  • histamina,
  • leukotrieny,
  • cytokiny i inne.

Reakcja alergiczna może przebiegać z różnym nasileniem – od kaszlu czy świądu aż po niewydolność oddechową, niewydolność krążenia, a nawet zgon.

Stan zapalny obserwujemy w obrębie jednego narządu (np. oko, nos) lub całego układu narządów (np. układ oddechowy w przebiegu astmy oskrzelowej). Alergia może pojawiać się tylko sezonowo, czyli np. w okresie pylenia uczulającej rośliny, lub na przestrzeni całego roku – np. w wyniku ekspozycji na obecne stale w kurzu roztocze.

Reakcja alergiczna może też zachodzić bezpośrednio po zetknięciu się z czynnikiem uczulającym, lub z opóźnieniem w stosunku do ekspozycji na alergen, głównie z aktywacją przeciwciał IgE, ale także bez ich udziału w przebiegu reakcji.

Alergia u psa

W gabinecie weterynaryjnym podstawą do rozpoznania, czy mamy do czynienia z alergią czy z atopią jest dokładnie przeprowadzony wywiad.

Warto wykonać też badania dodatkowe, w tym:

Wśród swoich pacjentów najczęściej spotykam się z:

Alergiczne pchle zapalenie skóry APZS

Alergia psa na pchły
Alergia psa na pchły

Alergiczne pchle zapalenie skóryAPZS – jest odpowiedzią organizmu na białko znajdujące się w ślinie pcheł.

Do wystąpienia reakcji wystarczy kontakt nawet z 1 pchłą.

Alergia u psa na pchły (APZS) ma charakter sezonowy, w naszym klimacie występuje głównie w miesiącach ciepłych.

Ślina pcheł zawiera kilkanaście składników uczulających o budowie białkowej i reakcja alergiczna uaktywnia się po ukąszeniu przez pasożyta.

Alergia pokarmowa u psa

Alergia pokarmowa u psa
Alergia pokarmowa u psa

Alergia pokarmowa – jej charakterystyczny obraz, to występowanie świądu.

Problemy żołądkowo-jelitowe występują rzadko i mogą przybierać postać ostrego alergicznego zapalenia żołądka, eozynofilowego zapalenia jelit lub alergicznego zapalenia okrężnicy.

Wiadomo, że podobnie jak u ludzi, alergia pokarmowa u psa wynika z nadwrażliwości typu anafilaktycznego na alergeny pokarmowe, ale możliwy jest też udział nadwrażliwości typu trzeciego i nadwrażliwości późnej.

Na podstawie obrazu klinicznego nie sposób odróżnić alergię pokarmową od nietolerancji pokarmu wynikającej z obecności w pokarmie histaminy albo wskutek tego, że składniki pokarmu prowadzą do uwolnienia z komórek tucznych histaminy i innych mediatorów nadwrażliwości wczesnej na drodze nieimmunologicznej. Po wytworzeniu u wrażliwego zwierzęcia mediatorów, wrażliwość utrzymuje się długo po eliminacji alergizującego białka/czynnika.

To tłumaczy, dlaczego poprawę stanu klinicznego psów z alergią pokarmową czasami uzyskuje się dopiero po kilkunastu tygodniach stosowania diety hipoalergicznej.

Podejrzenie o alergię pokarmową u psów wysuwa się zwykle na podstawie bardzo dokładnego wywiadu, braku reakcji na leki sterydowe i dietę eliminacyjną.

Alergia kontaktowa u psa

Alergia kontaktowa psa
Alergia kontaktowa psa

Alergia kontaktowa inaczej kontaktowe zapalenie skóry jest wynikiem bezpośredniej styczności skóry z substancjami środowiskowymi.

Może ono mieć charakter podrażnienia lub być wynikiem alergii.

W wielu przypadkach ustalenie z jakim typem kontaktowego zapalenia skóry mamy do czynienia jest bardzo trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe.

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, w odróżnieniu od podrażnieniowego, ma podłoże immunologiczne.

Za jego rozwój odpowiedzialna jest nadwrażliwość typu IV (komórkowego, czyli późna). W przeciwieństwie do podrażnieniowego zapalenia skóry reakcja rozwija się w odpowiedzi na substancje niewykazujące właściwości drażniących.

Przed wywołaniem objawów klinicznych (faza pełnoobjawowa) wymagana jest trwająca pewien czas faza narażenia na alergen. Okres ten może trwać od 6 miesięcy, do nawet dwóch lat.

Jak widzisz, jest wiele rodzajów alergii. W dalszej części artykułu dowiesz się jakie substancje/produkty znane są z większej tendencji do wywoływania odpowiedzi immunologicznej organizmu.

Od czego powstaje alergia?

Jak wiadomo, reakcja alergiczna jest odpowiedzią na zawarte w alergenie białko.

Dlatego potencjalnie każda substancja z komponentą białkową ma prawo wywołać odpowiedź alergiczną.

Do najbardziej znanych alergenów, wywołujących alergię kontaktową należą:

  1. Leki:
    • neomycyna,
    • gentamycyna,
    • kanamycyna,
    • spektynomycyna,
    • streptomycyna,
    • tobramycyna i bacytracyna,
    • glikokortykosteroidy,
    • chlorheksydyna,
    • nadtlenek benzoilu,
    • klotrimazol,
    • olejek drzewa herbacianego,
    • balsam peruwiański,
    • tiabendazol,
    • tretinoina.
  2. Rośliny:
    • chryzantema,
    • dalia (Compositae),
    • primula (Primulaceae),
    • bluszcz,
    • liliowe,
    • sosna i inne iglaki,
    • mlecz,
    • trzykrotka wężykowata,
    • kamelia,
    • zwartnica,
    • cedr.
  3. Metale:
    • chrom (cement, obroże skórzane),
    • nikiel (obroże metalowe).
  4. Pozostałe:
    • detergenty,
    • herbicydy,
    • guma (przyśpieszacze wulkanizacji),
    • formaldehyd,
    • sztuczne tkaniny,
    • dinitrochlorbenzen.
  5. Produkty pokarmowe: właściwie każdy rodzaj mięsa lub białka zarówno pochodzenia zwierzęcego jaki roślinnego.

Alergia u psa diagnostyka

Podejrzenie alergii u psa
Podejrzenie alergii u psa

Wyobraź sobie, że masz psa, u którego zauważasz częste drapanie się, nawracające zmiany skórne, czy wygryzanie skóry ciała.

Jak wówczas postąpić?

Czy na takiej podstawie możesz podejrzewać, że Twoje zwierzę jest alergikiem?

Gdy do gabinetu wchodzi zwierzę, u którego właściciel podejrzewa występowanie alergii, rozmowę zaczynam od przeprowadzenia bardzo dokładnego wywiadu.

Obejmuje on czasem nawet dokładne przeanalizowanie ostatnich 6-ciu miesięcy życia psa z uwzględnieniem:

Po przeanalizowaniu tego okresu, rozpoczynamy badanie zwierzęcia z pobieraniem materiału ze zmian – zeskrobiny, odciski a czasem biopsje aspiracyjne cienkoigłowe.

Alergia u psa objawy

Alergia u psa objawy
Alergia u psa objawy

Zmiany typowe dla występowania alergii to:

  • rumień,
  • grudki lub krostki ropne,
  • wtórne uszkodzenia typu przeczosy,
  • nadżerki.

Zwykle obserwuje się silny świąd – albo objawiający się drapaniem albo wygryzaniem partii ciała.

W związku z uszkodzeniem powierzchownej warstwy skóry wtórnie często obserwujemy też ropne zapalenie skóry, które dodatkowo nasila świąd u zwierzęcia. U zwierząt rzadko jako objaw alergii występuje kichanie.

Obserwujemy też niekiedy alergiczne zapalenie spojówek, ale występuje ono rzadko.

Na poniższym wideo możesz zobaczyć jak wygląda alergia pokarmowa i wysypka u psa

httpv://www.youtube.com/embed/Rv-LWdfKPh4

Atopowe zapalenie skóry u psa

Porozmawiajmy chwilę o atopii – jakie są objawy, możliwości diagnostyki i leczenia u psa?

Objawy choroby są wynikiem wytwarzania przeciwciał IgE przeciwko alergenom środowiskowym.

Najczęstszą przyczyną reakcji u psów są:

  • alergeny roztoczy kurzu domowego,
  • alergeny pleśni,
  • alergeny pyłków roślin.

Mechanizm powstawania choroby

Powstawanie całej kaskady reakcji atopowego zapalenia skóry jest skomplikowane i nie do końca poznane…

Wstępne badania sugerują, że alergen wnikający przez naskórek jest wychwytywany przez przeciwciała IgE związane na błonie komórkowej komórek Langerhansa.

Komórki te wnikają do skóry właściwej i pełnią rolę komórek prezentujących antygen limfocytom T, zapoczątkowują odpowiedź immunologiczną.

Przeciwciała IgE, łącząc się z receptorami dla fragmentu Fc IgE na powierzchni komórek tucznych i bazofilów, doprowadzają do ich tzw. opłaszczenia.

Kolejne wniknięcie alergenu i jego związanie się ze swoistymi przeciwciałami IgE opłaszczającymi komórki tuczne doprowadza do ich uaktywnienia, czego wyrazem jest uwolnienie z ich komórek ziarnistości mediatorów chemicznych zapalenia.

Mediatory te przyczyniają się do wywołania zapalenia skóry i świądu.

Atopowe zapalenie skóry: diagnostyka

Niestety nie posiadamy specyficznych testów laboratoryjnych, które byłyby w stanie jednoznacznie potwierdzić lub też wykluczyć atopowe zapalenie skóry u psów.

Atopia nie ma również tak charakterystycznych objawów klinicznych, które pozwoliłyby na jednoznaczne postawienie rozpoznania.

Również samo stwierdzenie pozytywnej odpowiedzi na zastosowane leczenie nie daje nam podstaw do postawienia rozpoznania choroby.

Wszystko razem sprawia, że rozpoznanie atopowego zapalenia skóry psa nie jest sprawą łatwą.

Rozpoznanie opieramy na podstawie wywiadu, zaobserwowania u badanego osobnika objawów klinicznych i wykonaniu badań dodatkowych mających na celu wykluczenie innych chorób skóry o podobnych objawach.

Pomocne w diagnozowaniu są określone kliniczne kryteria diagnostyczne, ale stwierdzenie u zwierzęcia kryteriów diagnostycznych należy zawsze interpretować tylko jako podejrzenie atopowego zapalenia skóry a nie jego pewne stwierdzenie.

Przed postawieniem diagnozy atopii, należy wykluczyć inne choroby przebiegające ze świądem, takie jak:

Spotykamy się z sytuacją, że podobne objawy mogą występować w przypadku grzybic skórnych, nużycy i dermatoz psychogennych.

Należy pamiętać,że u zwierząt z atopowym zapaleniem skóry może współwystępować alergia pokarmowa lub alergiczne pchle zapalenie skóry.

Powszechne są również powikłania w postaci bakteryjnego zapalenia mieszków włosowych i drożdżycy.

Kiedy możemy podejrzewać atopowe zapalenie skóry?

Kiedy możemy podejrzewać atopowe zapalenie skóry?
Kiedy możemy podejrzewać atopowe zapalenie skóry?

W dermatologii weterynaryjnej posiłkujemy się tak zwanymi kryteriami diagnostycznymi.

Kryteria według Willemsego

  1. Kryteria większe główne:
    • występowanie świądu,
    • umiejscowienie zmian na twarzy i/lub obwodowych odcinkach kończyn,
    • lichenizacja powierzchni zginaczowej stępu lub prostownikowej nadgarstków,
    • przewlekłe lub nawracające zapalenie skóry,
    • występowanie podobnych objawów w przeszłości,
    • predyspozycja rasowa lub rodzinna.
  2. Kryteria mniejsze poboczne:
    • pojawienie się objawów przed 3 rokiem życia,
    • rumień na skórze twarzy i zapalenie warg,
    • bakteryjne zapalenie spojówek,
    • powierzchowne ropne gronkowcowe zapalenie skóry,
    • nadmierna potliwość,
    • dodatni wynik próby śródskórnej –  wzrost poziomu swoistych dla alergenu przeciwciał IgE lub IgG.

Kryteria według Prelaud’a

  1. Świąd ustępujący po leczeniu glikokortykosteroidami.
  2. Rumień małżowin usznych.
  3. Obustronne rumieniowe zapalenie skóry palców i między palcami.
  4. Zapalenie warg.
  5. Pojawienie się pierwszych objawów między 6 miesiącem a trzecim rokiem życia.

Predylekcje rasowe do wystąpienia AZS

Jakie rasy są najbardziej narażone?
Jakie rasy są najbardziej narażone?

Rasy predysponowane do atopowego zapalenia skóry to:

Rasy psów, u których podejrzewana jest predyspozycja do atopowego zapalenia skóry:

Ocena stopnia nasilenia świądu

Atopowe zapalenie skóry u psa - objawy
Atopowe zapalenie skóry u psa – objawy

Pomocna w stwierdzeniu, czy mamy do czynienia z atopią/alergią jest ocena stopnia nasilenia świądu.

Jest to subiektywna ocena właściciela w skali – świąd oceniany jest w punktach od 1 do 10.

Wartość 0 oznacza, że w ciągu 24 godzin zwierzę nie drapało się, nie wygryzało i nie wylizywało skóry.

Wartość 10 oznacza, że drapanie, wygryzanie i wylizywanie występuje u psa w sposób ciągły.

Właściciel zwierzęcia, obserwując je, zaznacza na skali intensywność świądu.

Dla ułatwienia wizualizacji świądu, na skali od długości 200 mm, z podziałką co 5 mm, właściciel oznacza zaobserwowany przez siebie świąd u psa.

Innym stosowanym w ocenie stopnia nasilenia świądu sposobem jest indeks opierający się na 10-stopniowej skali nasilenia świądu (od 0 do 10) ocenianego w 6 okolicach ciała:

  1. Części twarzowej głowy.
  2. Obwodowych odcinkach kończyn.
  3. Pachach i pachwinach.
  4. Bokach klatki piersiowej.
  5. Na grzbiecie (okolica lędźwiowo-krzyżowa).
  6. Zewnętrznym kanale słuchowym.

Testy śródskórne

Dodatkowo, przy diagnostyce alergii pomocne okazują się testy śródskórne.

Testy te polegają na śródskórnej iniekcji niewielkich ilości wyciągu alergenów.

Jeśli mamy do czynienia z nadwrażliwością na daną substancję, to po 15-30 minutach powoduje to powstanie zaczerwienienia w miejscu śródskórnej aplikacji roztworu.

Za pozytywny wynik testu śródskórnego uznajemy, gdy potwierdzimy obecność swoistych przeciwciał, jednak nie zawsze w takim przypadku zwierzę musi być atopikiem.

Dlatego każda pozytywna reakcja musi być oceniana w połączeniu z informacjami z wywiadu, np. czas pomiędzy objawami a dającymi pozytywne reakcje alergenami. Negatywny wynik testu śródskórnego niekoniecznie jednak musi wykluczać atopię.

Przed wykonaniem testu należy przestrzegać okresów odstawienia leków.

Dla sterydów długo działających zaleca się 3-miesięczny okres przed wykonaniem testu, dla doustnego prednizolonu6 tygodni, a 1-2 tygodnie – dla preparatów sterydowych o działaniu miejscowym.

Alergia u psa leczenie

Alergia u psa leczenie
Alergia u psa leczenie

Idealnym rodzajem terapii w przypadku chorób o podłożu alergicznym jest… unikanie alergenu.

Jednak bardzo często zmiana warunków utrzymania zwierząt jest niemożliwa ze względu na koszt, lub czas, jaki należy na to poświęcić.

Jako jedno z rozwiązań, proponuje się leczenie objawowe, polegające przede wszystkim na podawaniu sterydów z ewentualnym dodatkiem środków paliatywnych.

Ponieważ leczenie chorób o podłożu autoimmunologicznym, do których alergia/atopia jest zaliczana wymaga dłuższych okresów, zaleca się wybieranie glikokortykoidów krótko działających, takich jak:

  • prednizon,
  • prednizolon,
  • metyloprednizolon.

Leki są dobierane indywidualnie przez lekarza weterynarii i po zapoznaniu się z każdym przypadkiem i historią choroby.

Dla przypadków z alergicznymi schorzeniami skóry alternatywną metodą skutecznego leczenia może być stosowanie immunoterapii swoistej, zwanej często odczulaniem.

Polega ona na stopniowym przyzwyczajaniu organizmu do wzrastających dawek alergenu celem zmniejszenia reakcji alergicznej.

Immunoterapia swoista zmienia własne mechanizmy organizmu prowadzące do schorzeń alergicznych.

W medycynie człowieka jako zaletę odczulania wymienia się uniknięcie nowego uczulenia.

U ludzi zalecany okres stosowania immunoterapii swoistej wynosi od 3 miesięcy do 5 lat. Jednak w medycynie weterynaryjnej, w przypadku gdy pacjent dobrze reaguje na odczulanie, zaleca się dożywotną kontynuację terapii.

Z doświadczenia bowiem wynika, że po odstawieniu terapii, najczęściej po 1-2 latach, należy liczyć się z nawrotem choroby.

Zarówno dla lekarza weterynarii, jak i dla pacjenta decydującą rolę odgrywa skuteczność leczenia.

Pozytywny efekt wykazują również działania pomocnicze, jak np. redukcja alergenu w środowisku zwierzęcia.

Dość ważna jest również zależność między wiekiem pacjenta a skutecznością leczenia.

U zwierząt poniżej 1 roku życia stwierdza się tylko niewielką skuteczność odczulania. Największe szanse na powodzenie w odczulaniu mają te psy, które są uczulone na niewiele alergenów – do 8 alergenów.

W dalszej kolejności skuteczność terapii zależy od czasu prowadzenia terapii, rygorystycznego przestrzegania planu leczenia, jak również indywidualnej opieki nad pacjentem.

Ile trwa alergia u psa?

Ze względu na to, że alergia jest chorobą nieuleczalną, wykazująca skuteczność immunoterapia swoista powinna być kontynuowana latami, a nawet jak już wspomniałam, przez całe życie psiaka.

Ile kosztuje leczenie alergii/atopii u psa?

Niestety – koszty nie są małe…

Zaczynając od specjalistycznych karm – w przypadku psa ok 20-25 kg – worek karmy to około 230-300 zł na miesiąc.

Do tego leki około 100-150 zł miesięcznie.

Wizyty w gabinecie specjalistycznym i badania okresowe – co 3-6 miesięcy od 150-400 zł.

Preparaty pielęgnacyjne w tym szampony dla psa i suplementy dla psaod 60-150 zł miesięcznie.

Domowe sposoby na alergię/atopię u psa

Domowe sposoby
Domowe sposoby

Po pierwsze staramy się jak najskuteczniej unikać alergenów – roztoczy kurzu domowego poprzez regularne odkurzanie, pranie legowisk.

W przypadku APZS pamiętaj o regularnym stosowaniu preparatów przeciwpasożytniczych.

Oczywiście w przypadku unikania alergenów mamy też na uwadze stosowanie odpowiedniej diety bez udziału białka, które podejrzewamy o przyczyniające się do wywoływania objawów alergii.

Dieta taka oparta na jednym, kontrolnym, niealergizującym białku powinna być stosowana minimum 6-8 tygodni.

W tej chwili coraz więcej gabinetów posiada w swojej ofercie doradztwo dietetyczne i ma możliwość układać dietę tzw. domową, opartą na składnikach, które większość właścicieli ma w swojej lodówce.

Jako że zwierzęta zaliczane do grupy alergików mają słabszą barierę ochronną skóry, wskazane jest stosowanie u nich szczególnie nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3 i Omega-6. Przy skórze podrażnionej, zaczerwienionej – jeśli nie ma ma możliwości wizyty u lekarza weterynarii, wskazane jest stosowanie okładów z krochmalu 15-30 minut lub wyciągu z owsa 10-15 minut i dokładne spłukanie bez suszenia.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu wiesz już jak rozpoznać pierwsze objawy alergii/atopii u Twojego psa.

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat tych schorzeń i zalecanej przy nich diety? Dodaj teraz komentarz pod artykułem, odpiszę najszybciej jak to będzie możliwe.

 

Wykorzystane źródła >>

Lek. wet. Magdalena Sadowska

Lekarz weterynarii Magdalena Sadowska

Ukończyłam Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Jako lekarz weterynarii współpracuję z kilkoma lecznicami weterynaryjnymi w zakresie chorób wewnętrznych małych zwierząt - psów, kotów, zajęczaków i gryzoni. Kocham konie­, ale najlepszym odstresowywaczem jest moje małe stadko zwierząt­ - 5 kotów i 2 psy. Mimo chwil zwątpienia wiem, że nie mogłabym wykonywać innego zawodu, ponieważ­ bycie lekarzem weterynarii to jest to, co kocham ;)

Komentarze
Subskrybuj
Powiadom o
guest
112 komentarzy
Zobacz wszystkie komentarze

Co Piszczy w Sierści Twojego zwierzaka?

Zalecenia lekarzy weterynarii na Twoim mailu

+ ebook "Czy leki ludzkie są bezpieczne dla psa i kota?"

Co Piszczy w Sierści Twojego zwierzaka?

Porady lekarzy weterynarii na Twoim mailu

+ ebook "Czy leki ludzkie są bezpieczne dla psa i kota?"

Zgoda marketingowa: wyrażam zgodę, aby Co w Sierści Piszczy skontaktował się ze mną drogą mailową, korzystając z informacji podanych w tym formularzu dla celów informacyjnych, aktualizacji i marketingu. Jeśli chcesz wycofać Twoją zgodę kliknij link rezygnacji u dołu każdego wysyłanego przez nas maila. Szanujemy Twoją prywatność i dane osobowe. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności i regulamin newslettera. Przesyłając ten formularz zgadzasz się, że możemy przetwarzać Twoje dane osobowe zgodnie z tymi warunkami. 

WYPEŁNIJ POLA, ABY POBRAĆ MATERIAŁY W PDF 👇

Zgoda marketingowa: wyrażam zgodę, aby Co w Sierści Piszczy skontaktował się ze mną drogą mailową, korzystając z informacji podanych w tym formularzu dla celów informacyjnych, aktualizacji i marketingu. Jeśli chcesz wycofać Twoją zgodę kliknij link rezygnacji u dołu każdego wysyłanego przez nas maila. Szanujemy Twoją prywatność i dane osobowe. Tutaj znajdziesz naszą politykę prywatności i regulamin newslettera. Przesyłając ten formularz zgadzasz się, że możemy przetwarzać Twoje dane osobowe zgodnie z tymi warunkami.